Phân tích Triết lý Thiền sâu sắc trong bài thơ Vội vàng của Xuân Diệu - Hương Lúa - Thông tin tổng hợp

Tin nổi bật

Triết lý Thiên nhân sinh sâu sắc trong bài thơ Vội vàng của Xuân Diệu

Vội vàng sao lại thiền, vội vàng sao có thể tĩnh tâm. Thế mà trong Vội vàng của Xuân Diệu ta lại được thấy rõ cái triết lý ấy.

Hạnh phúc là hiện tại.

Hạnh phúc là từng tế bào ta cảm nhận được ta ở đây.

Hạnh phúc là khi giác quan ta thấu cảm xung quanh và tâm hồn ta

Hạnh phúc là khi ta hòa cùng hương vị nhân gian quanh ta.

triết lý thiền trong bài thơ vội vàng xuân diệu

Thiên nhiên, mùa xuân, cây cỏ trong bài thơ Xuân Diệu thật thi vị và cũng đậm chất triết lý:

 

“Tôi muốn tắt nắng đi

Cho màu đừng nhạt mất,

Tôi muốn buộc gió lại

Cho hương đừng bay đi.”

Hạnh phúc không phải đâu xa, hạnh phúc ngay hiện tại, hãy giữ lại cho tôi khoảnh khắc  này đây, chỉ ở nơi đây là chốn bồng lai tiên cảnh rồi, không phải ở đâu xa. Với Xuân Diệu thì đừng Vội  Vàng bởi cuộc sống trần gian mới thực là nơi hạnh phúc nhất, là nơi xinh  đẹp và căng mọng nhựa sống nhất!  Cái ham muốn “tắt nắng”, “buộc gió” trở  nên quá táo bạo, đến độ lo âu trước sự thay đổi của đất trời, cảnh vật…muốn ôm tất cả, muốn giữ  lại tất cả thiên nhiên với vẻ đẹp vốn có của nó. Ông ước muốn cho thời gian đừng quay, mọi thứ cứ nơi đây cho hiện tại. Mà bởi vì tạo hóa thì chuyển động thay đổi trong từng tích tắc, nên ta mới thấy cái mong muốn của ông mới táo bạo, liều lĩnh, và cuồng nhiệt, mãnh liệt đến mức nào.

Có ai đó đã nói rằng: “Xuân Diệu say đắm với tình yêu và hăng hái với mùa xuân, thả

mình bơi trong ánh nắng, rung động với bướm chim, chất đầy trong tim mây trời thanh sắc”:

“Của ong bướm này đây tuần tháng mật;

Này đây hoa của đồng nội xanh rì;

Này đây lá của cành tơ phơ phất;

Của yến anh này đây khúc tình si.”

Ở đây, ngay đây, hiện tại đây, Cũng như là lúc ông Mặc khải nhận ra. Ồ, sao mọi thứ hạnh phúc trong từng phút giây ta sống, trong từng tiếng chim, trong từng tiếng ong vo ve, của lá, của cây.  Vẻ  đẹp và sự quyến rũ đắm say hồn người của cảnh vật và đất trời lúc xuân sang. Trong đoạn thơ,  điệp ngữ “này đây” được sử dụng 5 lần kết hợp với lối kiệt kê khiến nhịp thơ trở nên dồn dập, là  một sự chỉ trỏ ngơ ngác, ngạc nhiên, lạ lẫm, như một tiếng reo vui sướng tột cùng để rồi chìm  ngập đắm say trước trùng trùng điệp: Của ong bướm tuần tháng “mật” ngọt ngào, nào là hoa của  đồng nội xanh “rì”, nào là lá của cành tơ “phơ phất”, của yến anh là khúc tình “si”; thể hiện sự phong phú bất tận của thiên nhiên. Tất cả mọi giác quan của thi sĩ như rung lên, căng ra mà đón  nhận tất cả, cảm nhận tất cả. Sự sống ngồn ngột đang phơi bày, thiên nhiên hữu tình xinh đẹp thật  đáng yêu như một sự gợi mở hấp dẫn đến lạ kì, một sự mời mọc mà thiên nhiên là những “món  ăn” có sẵn.

tràn trề sự sống và thật đắm say!

“Và này đây ánh sáng chớp hàng mi

Mỗi buổi sớm thần Vui hằng gõ cửa

Tháng giêng ngon như một cặp môi gần

Tôi sung sướng. Nhưng vội vàng một nửa

Tôi không chờ nắng hạ mới hòai xuân.”

Cái cách mà ông cảm nhận cuộc sống thật là thi vị. Thiền một cách đúng nghĩa. Từ tế bào, từng giác quan, từng cảm xúc hòa quyện với nhau để lắng đọng trong khoảnh khắc Này Đây.

ng vàng nền tảng, Khai sáng tương lai

Nhà thơ đem lại một khái niệm vốn trừu tượng thuộc về thời gian “tháng giêng” so sánh

với một hình ảnh vốn cụ thể, mang tính nhục cảm. Ồ, xuân đó, xuân mơn man làm sao, Xuân Ngọt ngào làm sao. Hòa quyện nơi đây là cả bầu trời xúc cảm. Ta tìm đâu nơi xa xôi. Cái nét tinh khôi của không gian làm ta xao xuyến lâng lâng.

Nhưng sao câu thơ Xuân Diệu vẫn tinh khôi,

Nhưng điều mà Xuân Diệu muốn diễn tả là “vội vàng một nửa”.

Thường thì con người ở tuổi trung niên mới tiếc tuổi xuân. Ở đây Xuân Diệu đang xuân, đang

quá đỗi trẻ trung mà đã nuối tiếc, đã vội càng “Tôi không chờ nắng hạ mới hòai xuân.” Vì sao

vậy? Bởi với Xuân Diệu:

“Xuân đương tới, nghĩa là xuân đương qua.

Xuân còn non, nghĩa là xuân sẽ già.

Mà xuân hết, nghĩa là tôi cũng mất.

Lòng tôi rộng, nhưng lượng trời cứ chật,

Không cho dài thời trẻ của nhân gian

Nói làm chi rằng xuân vẫn tuần hòan,

Nếu tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lại

Còn trời đất, nhưng chẳng còn tôi mãi,

Nên bâng khuâng tôi tiếc cả đất trời;

Mùi tháng năm đều rớm vị chia phôi,

Khắp sông núi vẫn than thầm tiễn biệt.

Con gió xinh thì thào trong lá biếc,

Phải chăng hờn vì nỗi phải bay đi?

Chim rộn ràng bỗng đứt tiếng reo thi,

Phải chăng sợ độ phai tàn sắp sửa?

Chẳng bao giờ, ôi! Chẳng bao giờ nữa.

Mau đi thôi! Mùa chưa ngả chiều hôm,”

 

Xuân đương tới, nghĩa là xuân đương qua. Vạn vận biến chuyển từng sát na, vô giây phút. Ta ở đây đã là ta khác của ta 1 giây trước đó rồi. Xuân Diệu thấm đẫm triết lý Phật Pháp trong câu thơ này.

Bởi biết khoảnh khắc này đây là độc nhất vô nhị, bởi vậy nên mới buộc, mới giữ, và rồi hoảng hốt nhận ra,… mọi thứ Đương Qua.

Và rồi lại bàng hoàng sửng sốt. Nhanh lên, vội vàng.

Một sự biến chuyển xúc cảm thật đột ngột, bàng hoàng. Nhưng lại là một sự biến chuyển tỉnh thức. Từ việc ngộ hạnh phúc trong từng giây phút, rồi nhận ra hạnh phúc mỗi phút dây lại trôi qua mau, nên phải rộng lòng rộng mở để cảm nhận hết mọi hương vị đất trời không thì MẤT.

 

Và là bởi đó là tiếng nói của một cái tôi ham sống, coi mùa xuân, tuổi trẻ và tình yêu là tất cả sự sống của mình. Biết rằng mùa xuân của đất  trời vẫn tuần hoàn nhưng tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lại, thi sĩ bâng khuâng, tiếc nuối … Mối  tương giao mầu nhiệm của cảnh vật, của tạo vật hình như cũng mang theo nỗi buồn “chia phôi”, hoặc “tiễn biệt”, phải “hờn” vì xa cách, phải “sợ” vì “độ phai tàn sắp sửa”. Cũng là “gió”, là “chim”… nhưng gió khẽ “thì thào” vì “hờn”, còn “chim” thì bỗng ngừng hót, ngừng reo vì “sợ”!

Câu hỏi tu từ xuất hiện cũng là để làm nổi bật cái nghịch lý giữa mùa xuân – tuổi trẻ và thời gian: W: www.hoc247.net F: www.facebook.com/hoc247.net T: 0989 627 405 Trang | 4

Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai

“Phải chăng hờn vì nỗi phải bay đi?” Con người hiện đại sống với quan niệm thời gian tuyến tính, thời gian như một dòng chảy mà mỗi mộy khoảnh khắc qua là mất đi vĩng viễn… Trái tim Xuân Diệu đa cảm quá và tâm hồn nhà thơ quá đỗi tinh tế trước bước đi của thời gian.

 

Phần đầu bài thơ,  thi sĩ xưng “tôi” – cái tôi đơn lẻ đang đối thoại với đồng loại. Đến đây, thi sĩ xưng ta một cách đầy tự tin nhưng đã có thêm rất nhiều đồng minh cùng đứng lên đối diện với sự sống:”

Chẳng bao giờ, ôi! “Chẳng bao giờ nữa. –

Mau đi thôi! Mùa chưa ngả chiều hôm,”

“Ta muốn ôm.

Cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn;

Ta muốn riết mây đưa và gió lượn,

Ta muốn say cánh bướm với tình yêu,

Ta muốn thâu trong một cái hôn nhiều

Và non nước, và cây, và cỏ rạng,

Cho chuếnh choáng mùi hương, cho đã đầy ánh sáng,

Cho no nê thanh sắc của thời tươi;

Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi!”

Từ cô đơn, đến cùng nhau, từ cô độc, đến hòa quyện. Ý thơ của Xuân Diệu thật tài tình. Chẳng khác nào Phật Pháp dạy, ta phải biết ta là trong chúng sanh, mở rộng tấm lòng mà yêu thương cả nhân loại cỏ cây. khát khao đến cháy bỏng với các

Mong muốn được giao hoà, giao cảm mãnh liệt với vạn vật, với cuộc đời. Đây quả là một khát  khao vô biên, tuyệt đích, rất tiêu biểu cho cảm xúc thơ Xuân Diệu.

Điệp từ, điệp ngữ được sử dụng bới tần số dày đặc trong cả đoạn thơ tiêu biểu cho nhịp điệu dồn dập, đầy bồng bột, đắm  say. Chính những câu thơ đó lưu lại trong ta ấn tượng về một dòng sông cảm xúc cứ dâng trào, ào  ạt từ câu mở đầu cho đến câu cuối cùng bài thơ. Chỉ riêng điệp ngữ ta muốn được điệp tới bốn  lần, mỗi lần điệp đi điệp lại liền với một động từ diễn tả một trạng trái yêu thương mỗi lúc một  nồng nàn, say đắm: ôm, riết, say, thâu. Đó chính là đỉnh điểm của cảm xúc bồng bột, sôi nổi và  đắm say khiến nhà thơ phá tung những quan niệm của thi pháp trung đại để biểu lộ tâm hồn mình trong một cách nói tưởng như vô nghĩa mà hoá ra rất sáng tạo ”

Với bài thơ “Vội vàng”, Xuân Diệu đã phả vào nền thi ca Việt Nam một trào lưu “Thơ  mới”. Mới lạ nhưng táo bạo, độc dáo ở giọng điệu và cách dùng từ, ngắt nhịp, nhất là cách cảm  nhận cuọc sống bằng tất cả các giác quan, với một trái tim chan chứa tình yêu. “Vội vàng” đã thể  hiện một cảm quan nghệ thuật rất đẹp, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Đó là lòng yêu con người,  yêu cuộc đời. Đó là tình yêu cảnh vật, yêu mùa xuân và tuổi trẻ… Và là ham muốn mãnh liệt  muốn nĩu giữ thời gian, muốn tận hưởng vị ngọt ngào của cảnh sắc đất trời “tươi non mơn mởn”.

W: www.hoc247.net F: www.facebook.com/hoc247.net T: 0989 627 405 Trang | 6